Kościół w KossowieKościół w Kossowie
Kościół w Kossowie
Kossów i Kwilina (29 km, 36 min od Lasochowa) leżące obok siebie i połączone wspólną historią, należały onegdaj – jak już to zostało powiedziane – do Hieronima Rzeszowskiego, któremu Rej od­stą­pił połowę Chyczy w zamian za wsie Tworów i Pawęzów. Reja z Rze­szow­skim łączyły nie tylko interesy, ale także zażyłe stosunki, a nawet więzi rodzinne (owdowiała ciotka Mikołaja, Zofia, wyszła ponownie za mąż za Piotra Rzeszowskiego), nic dziwnego zatem, że w dobie reformacji kalwinizm znalazł dogodną przystań na ziemiach należących do Hie­ro­ni­ma, do tego stopnia, że Rzeszowski odebrał katolikom kościółek w Kossowie mapa i oddał go kal­wi­nis­tom, czego świadectwem jest zapis o uczestnictwie na synodzie różnowierczym w Pińczowie dn. 7 sierpnia 1559 Wojciecha z Ujścia, pastora z Kossowa. Jak można przeczytać w monografii "Gmina Radków" pod redakcją Romana Mirowskiego, miasto stało się wówczas przykładem tolerancji religijnej, bowiem choć kościół został przekazany wyznawcom nauk Kalwina, to wierni mogli w nim słuchać także kazań wygłaszanych przez księdza z pobliskiego Dzierz­go­wa. Z kolei pozostający w rękach katolików kościół w Dzierzgowie udostępniano Kossowskiemu pastorowi, by mógł weń nauczać wedle prawideł swojej wiary.

Kossów musiał być w owym czasie niewielkim miasteczkiem, skoro księgi podskarbińskie z 1581 r. odnotowują, że pła­co­no tam podatki od jednego łanu miejskiego, 5 komorników, 2 piekarzy, 3 szewców, 2 kowali, tkacza, rzeźnika i garn­ca­rza. Dziś tylko plac, zachowujący zarys rynku, świadczy o długim, bo trwającym do 1869 r., miejskim rozdziale w his­to­rii Kossowa. Drewniany kościółek, który można tu oglądać, nie jest prawdopodobnie tym samym, który Rzeszowski po­da­rował kalwinistom: przekazany w 1602 r. katolikom przeszedł radykalny remont i przebudowę.
Zagroda młyńska w KossowieZagroda młyńska w Kossowie
Zagroda młyńska w Kossowie
Wedle Rawity-Wi­ta­now­skiego w 1764 r. na miejscu zrujnowanej (jak twierdzą inni znisz­czonej pożarem) świątyni Józefa Michałowska wzniosła włas­nym nakładem nową, tak jak i poprzednia – drewnianą, pod wez­wa­niem Wszystkich Świętych (dziś pw. Matki Bożej Czę­sto­chow­skiej). Choć data fundacji i osoba fun­da­to­ra pozostają bez­spor­ne, trudno określić, czy faktycznie była to budowa całkiem no­wego kościoła, czy też gruntowny remont starszego, XVII-wiecz­ne­go, na co wskazywałyby niektóre z jego cech kon­struk­cyj­nych.

W głównym ołtarzu można zobaczyć obecną patronkę świątyni, zaś nawiązaniem do wcześniejszego wezwania jest malowidło u­miesz­czone w górnej części ołtarza, przedstawiające Jezusa Chrys­tu­sa w otoczeniu świętych. Uwagę zwraca także stary, malowany na desce obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, zdobiony po­zła­ca­ną, drewnianą sukienką, wi­ze­ru­nek św. Michała Archanioła, XVII-wiecz­na, drewniana chrzcie­lnica i późnobaro­kowa ambona z po­czą­tku XVIII w.

Do ciekawostek należy też stara zagroda młyńska mapa z nadal czynnym, drewnianym młynem na rzece Kwilince i murowanym domem młynarza z ok. 1900 r. Znaleźć ją można przy drodze wiodącej do Radkowa, kilkaset metrów na północny zachód od kościoła.

Więcej o młynie na stronie: kossow.allegata.pl

Leżąca nieopodal Kwilina może się z kolei pochwalić XVIII-wiecznym dworem mapa, będącym obecnie własnością Fundacji Nie­wi­do­mych im. Matki Elżbiety Czackiej. Wybudowany przez Michałowskich został rozbudowany na przełomie XIX i XX stulecia przez Morstinów: wzniesiono wtedy dwa symetryczne pawilony boczne, ganek oraz taras. W okresie II wojny światowej dworek stał się ośrodkiem aktywnej pracy konspiracyjnej: działała tam wówczas skrzynka pocztowa i komenda miejscowej placówki AK. Po zakończeniu wojny aż do końca lat 80. we dworze mieściła się szkoła podstawowa, zaś na początku dziewiątej dekady XX w. dwór zwrócony został jego prawowitej spadkobierczyni, Krystynie Niemojewskiej, która z kolei przekazała go fundacji im. Matki Elżbiety Czackiej. Niestety, obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania.

Będąc w Kwilinie warto także zobaczyć kapliczkę z XVII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena.

spis bibliografii
Projekt, wykonanie, teksty i zdjęcia (jeśli nie zaznaczono inaczej) © Anna Stypuła
Wszystkie prawa zastrzeżone